Las
cosas
que no
fueron
también
son
es | eu | en
hasiera  |  jaialdia  |  aurreko edizioak  |  2019ko edizioa  |   atzera begidarak  |  jonathan schwartz
2019KO EDIZIOA

JONATHAN SCHWARTZ

Duela zenbait urte, Jonathanek Gizakia izateari buruz izena jarri zion bere zinema lezioetako bati. Jonathanentzat, gizatiarra dena gutxitan izaten da zerbait esklusiboa. Gure barneko (eta kanpoko) animalia barne hartzen du. Barne hartzen ditu distira finitua eta urtaroen iragate halabeharrezkoa, baita paisaia kultural eta naturalen halabeharrak eta asaldurak ere. Artista eta pertsona gisa, liluratu egiten dute haurtzaroak eta zahartzaroak, eta etapa bakoitzeko aukerek eta aurkikuntzek. Haren filmetan, batzuetan gizadiaren zentzugabekeria politiko edo psikologikoak aipatzen ditu soinuaren edo animazioaren bidez, baina sarriago espazio emozionalak arakatzen ditu, keinuen bidez eta etxeko nahiz urrutiko beste leku batzuetako topografien bidez.

Jonathanen filmei adin bat egokitzekotan, haurtzaroa dagokie. Berak haur zenean sentitzen zuen harridura irudikatzen dute, zeluloidearen munduari eta magiari begirako harridura: mugimendu erritmikoak, konexio intelektualak eta denboraren geldialdi eta desblokeo paradoxikoa. Eta haren zinematografian behin eta berriz agertzen den interesgune bat Henry semearen eta bere lagunen haurtzaroa da. Haur bihurtzeak berekin dakar jakin-mina, baina baita “nolabaiteko kezka bat” ere (haren miniaturetako baten izenburua aipatzearren; A Certain Worry) –haurraren kezka, eta baita semearen existentziari behatzen dion eta hiru hamarkada eta erdi geroago bere haurtzarora itzultzen den aita/artista maitekorrarena ere.

Jonathanen filmek urtaro bat badute, hori negua da. Izan daiteke udazkenetik apenas askatu den negua, edo soinu garbiz eta testura zuri eta solidoez betetako negua, edo gainbehera doan negua, gainazal izoztuen artetik aurrera egiten ari den udaberriaren promesa dakarrena. Haren kamerak bat egiten du, behin eta berriz, patinatzen ari diren gorputzekin, eski jauzilarien kitzikapenarekin, elurrez eta izotzez estalitako paisaiekin. Baina negua gogorra ere izan daiteke; izoztu, gelditu eta haserretu egiten da emozio fluxuen aurrean; ondorengo bizitzako hausturak eta krisiak dakartza berekin, azken filmetako batean iradokitzen duenez.

Ororen gainetik, Jonathanen filmak bizitzaren joan etengabearekiko enkontruak dira. Haren bidaia egunerokoetan, topo egiten du hainbat lekurekin, eta badaki ezin dituela bere baitan bildu, haiek aipatu baino ez. Hemen, aldi berean erakutsi eta ezkutatu egiten duten keinuak eta begiradak aurkitzen edo eragiten ditu, baina gizaki izateak esan nahi duenari buruz duen ideiaren oinarrizko trukearen froga dira. Izan ere, begirada batzuetan trakets, batzuetan xarmagarri eta beti samurren enkontrua funtsezkoa da haren obra osoan. Haren filmetako batzuk ez dira soilik filmaren diegesian enkontruak, baizik eta gertaera horren osteko mezuak, opari gisa eskainiak semeari, emazteari eta bikotekideari, bizitzako azken urteetan. Eta edozein dela ere mezu horien ageriko edukia, guztiek arakatzen dute gizakia eta haren bilakaera –berezko iragankortasunarekin bakeak egin behar dituen beste-batzuekin-izatea–, eta bilakaera hori agerpen eta desagerpen prozesu gisa agertzen da, neurri batean.

Keinuan duen bat-batekotasun muturrekoa forma zinematografikoari eta muntaketari begira erakusten duen arretarekin konbinatuta, Jonathanen filmek denboraren iragatea eguneratzen dute, orainarekiko debozioaren bidez, presentziarekiko debozioaren bidez. Baina presentzia liriko hori ohartzen da, aldi berean eta etengabe, denboraren joan halabeharrezkoaz eta hilkortasun saihetsezinak eragiten duen antsietateaz. Jonathanen harridura sentimendu apetatsu eta kutsakorra estualdiekin nahasten da, bai haren filmetan, bai haren bizitzan. Berak dioen moduan, “zaila da lur hartzea” –gauza batzuk desagertu egingo baitira. Eta “gogor atxikita salbatuko bagina bezala” jokatu behar dugu, Galway Kinnell poetari aipamena eginez, zeina baita Jonathanen gustukoenetako bat.

Neu ere haren espiritu burlati eta atseginaren oroitzapenei atxikiko natzaie, eta haren filmei, haren modura agerpenak eta desagerpenak irudikatzen dituzten opariak balira bezala.

Irina Leimbacher

(Irina Leimbacher zinema akademiko eta kuratzailea da, eta Jonathan Schwartzekin irakatsi zuen Keene State College eskolan azken bederatzi urteetan)

Gehiago irakurriGehiago irakurri

PROGRAMA 1: GIZAKI IZATEA 78'

PROGRAMA 2: EZER EZ DA BUKATU 77'

PROGRAMA 3: MISTERIOAK GERTAEREN BAITAN

BULTZATZAILEA
Gobierno de Navarra
ANTOLATZAILEA
NICDO
LAGUNTZAILEAK
Con la financiación del Gobierno de España. Instituto de la Cinematografía y las Artes AudiovisualesAcción Cultural Española
BABESLEAK
Ayuntamiento de PamplonaGoethe InstitutCentro de Arte Contemporáneo de HuarteTeatro GayarreLa Fábrica
PARTAIDEA
PantallaIberofestLa Mesta
KOLABORATZAILEA
Filmoteca de NavarraPlanetario de PamplonaMuseo OteizaMuseo Universidad de NavarraFilmoteca Española
CinetecaFilmoteca CatalunyaInstitut FrançaisHotel Tres ReyesHotel Maisonave
KOMUNIKABIDE KOLAB.
Radio 3
JAIALDIAK NAFARROAN
Punto de VistaNIFF - Navarra International Film FestivalNavarra, tierra de cineConecta FicciónÓpera PrimaSkimetrajeCTL 59#LabMeCrazy! Science Film FestivalFestival de Cine y DentistasHorror Online ArtFICBE (Festival Internacional de Cortos de Berriozar)FAN, Festival de Anime de NavarraLo que vieneMuestra de cine españolFilmmaking for social changeMuestra Internacional de Cine y Mujeres de Pamplona

Uso de cookies:
Este sitio web utiliza cookies, tanto propias como de terceros, para recopilar información estadística sobre su navegación. Si continúa navegando, consideramos que acepta su uso. Más información