es | eu | en
Nafarroako
Zinema
Dokumentaleko
Nazioarteko Jaialdia
27.03-01.04.23
Pamplona
Iruña
Nafarroako
Zinema
Dokumentaleko
Nazioarteko Jaialdia

22.03.14-19
Pamplona
Iruña
hasiera  |  2022ko albisteak  |  Pema Tseden, elur zaharra
FILMEN BILATZAILEAIr a Buscador de Películas
Punto de Vista Bilduma
ALBISTEAK
2013.10.30
Pema Tseden, elur zaharra
Pema Tseden, elur zaharra
Animaliak dira Pema Tseden-en zinema hobekien sailkatzen dutenak. Bere azken filmean, Old Dog, hiriko mafiek irrikatzen zuten artzaintzako mastin zaharrari dedikatua, bere zinemagile karreran une fundazional bat dago: ardi bat artaldetik kanpo geratzen da, taldetik hesi batek bereizten duela; plano luze batean zehar alanbre-hesian zehar zulo bat bilatu nahian ibiltzen da bere artaldearekin itzultzeko. Galdutako ardia banandurik daukan hesian gora eta behera dabil etsita; bien bitartean, bere taldekideak horizontean urruntzen dira eta begi bistatik galtzen ditu. Minutuetako iraupena duen plano luzea, inolako Eten / Ekin gabe, non, errealitatea enigma-kutsu osoarekin sartzen den. Zuzendari tibetarrak honako hau azpimarratzen du: “nirea fikzioa da eta ez dokumentalak egitea”, baina bide okerretik doan ardiak bete-betean salatzen du: errealitateak atea jotzen duenean, mise en scène desagertu egiten da eta planoari errealitateak eskatzen duen arte eusten zaio. Fikzio faltsua, beraz.

Animaliak dira Pema Tseden-en zinema hobekien sailkatzen dutenak. Bere azken filmean, Old Dog, hiriko mafiek irrikatzen zuten artzaintzako mastin zaharrari dedikatua, bere zinemagile karreran une fundazional bat dago: ardi bat artaldetik kanpo geratzen da, taldetik hesi batek bereizten duela; plano luze batean zehar alanbre-hesian zehar zulo bat bilatu nahian ibiltzen da bere artaldearekin itzultzeko. Galdutako ardia banandurik daukan hesian gora eta behera dabil etsita; bien bitartean, bere taldekideak horizontean urruntzen dira eta begi bistatik galtzen ditu. Minutuetako iraupena duen plano luzea, inolako Eten / Ekin gabe, non, errealitatea enigma-kutsu osoarekin sartzen den. Zuzendari tibetarrak honako hau azpimarratzen du: “nirea fikzioa da eta ez dokumentalak egitea”, baina bide okerretik doan ardiak bete-betean salatzen du: errealitateak atea jotzen duenean, mise en scène desagertu egiten da eta planoari errealitateak eskatzen duen arte eusten zaio. Fikzio faltsua, beraz.

Eta ez animaliek soilik, baizik eta, zuzendariaren aginduetatik ihes egiten duten haurrek eta beste irudi gogoetatsuek ere dokumental-izaera horri eusten diote. Filmatzen ari dela bidean aurkitzen dituen aktoreak ez diren pertsonak ate nagusitik sartzen dira filmera eta, batzuetan, istorioak kontatzen dituzte, beraiek bizi izan dituzten maitasun-istorioak eta maitasunik ezari buruzkoak. Zinema irekia, ez hermetikoa, intentsitate txikiko gidoia. Interesgarriena bizitzak modu banandu ezinean nola jarraitzen dion ikustea da, zinematik milimetro bat bera ere aldendu gabe, eulitzarraren burrunbaren antzera.

Eta hondoan, beti, Tibet, urruneko paisaia, mendi-tontor elurtuekin, antzinako lasaitasunezko lekuak, barkatzen ez duen mundu modernoarekin talka egiten duena, Pema Tseden bera txiki-txikitandik horren lekuko izaki. Guztia antzinako elur hori urtzen saiatzen da. The Silent Holy Stones edo The Search telebistaren boterea ezagutzen duen lama-gai gazte baten bitartez horri eusteko borrokatzen dira edo sakrifizioari buruzko opera tibetarrerako pertsonaia idealak bilatzen dituen filmazio-ekipo bati lagunduz.

Ehun urte igaro zituen zinema txinatarrak tibeteraz film bat ekoizteko diosku Pema Tseden-ek, baina Tibeteko irudi exotikoa bertan behera uzteko ehun urte horiek berak behar izana efemeride tristea dela azpimarratzen du. Pema Tseden-ek hizkuntza tibetarrean eta bere osotasunean tibetarra den ekipo batekin filmatzeaz gain, thangka-en, alegia, tapiz berean eta aldi berean hainbat eszena irudikatzen dituzten Tibeteko pintura tradizionalen,narrazio-egiturei jarraituz egiten du. Horrela, bere zinemak paisaiaren zabaltasuna nahiago du aurpegi baten ezaugarriak baino, eszena pausatua bertigoaren bat-bateko sarrera baino, kantua ekintza baino.

Eta are zailagoa, gainera: horrek guztiak zentsura zorrotza pasa behar du, edota bi zentsura; lehenengo gidoiak eta, gero, edizioak. Kontrol horren ondorioz, oso gutxitan ateratzen dira Beijing-ik historiari lotutako istorioak eta, are gutxiago, Tibet bezalako toki historikoetan oinarritutakoak. Horregatik, agian, horregatik, Pema Tseden-ek, adimenez beteta, bere filmak errealitatearen entsegu gisa mozorrotzen ditu, behin eta berriz honela errepikatzen duela: “nirea fikzioa da eta ez dokumentalak egitea”.

itzuli

Bultzatzailea
Gobierno de Navarra
Antolatzailea
NICDO
Laguntzaileak
Con la financiación del Gobierno de España. Instituto de la Cinematografía y las Artes AudiovisualesAcción Cultural EspañolaPlan de Recuperación, Transformación y ResilienciaFinanciado por la Unión Europea. NexGenerationEU
Babesleak
Ayuntamiento de PamplonaCentro de Arte Contemporáneo de HuarteFundación Caja NavarraGoethe InstitutCanadá InternationalCasa ÁrabeCineteca MadridAsociación de Mujeres Cineastas y de Medios AudiovisualesInstitut FrançaisEmbajada de Portugal en MadridCamões - Instituto da Cooperação e da Língua Portugal
Partaidea
PantallaIberofestLa MestaThe Red Balloon
Kolaboratzailea
Filmoteca de Navarra
Museo Oteiza
Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía
Elías Querejeta Zine Eskola
Festival de Cine Africano FCAT
Festival Scope
Centre Cinématographique Marocain
Hotel Tres Reyes
Hotel Maisonave
Cineteca Bologna
The Film Foundation
World Cinema Project
Cinemateca Portuguesa
NAPAR
Radio 3
Golem
Filmoteca Española
Antartika
Jaialdiak Nafarroan
Punto de Vista
NIFF - Navarra International Film Festival
Navarra, tierra de cine
Ópera Prima
Skimetraje
CTL 59
#LabMeCrazy! Science Film Festival
Festival de Cine y Dentistas
Horror Online Art
FICBE (Festival Internacional de Cortos de Berriozar)
FAN, Festival de Anime de Navarra
Lo que viene
Muestra de cine español
Filmmaking for social change
Muestra Internacional de Cine y Mujeres de Pamplona

Geure cookie eta bitartekoenak erabiltzen ditugu helburu hauetarako:

Oinarrizko funtzioak aktibatuz web orri erabilgarria egiten laguntzen dute. Web orriak ezin du behar bezala funtzionatu cookie hauek erabili gabe.

Web orriari aukera ematen diote orriaren portaera edo itxura aldatzen duen informazioa gogoratzeko, hala nola, gogoko hizkuntza edo zu zauden eskualdea.

Informazioa modu anonimoan bilduz eta emanez, web orrien jabeei laguntzen diete ulertzen nola elkarreragiten duten bisitariek webguneekin.

Web orrietan bisitariak arakatzeko erabiltzen dira. Banakako erabiltzailearentzako iragarki garrantzitsu eta erakargarriak erakustea da asmoa.

Zure ekipoan instalatzen diren cookieak konfiguratzeko, hautatu ala desautatu cookien aukerak, eta, ondoren, sakatu "Gorde hobespenak" botoia.
"Cookie guztiak onartu" botoian klik egitean, onartu cookie guztiak instalatzea.
Halaber, "cookieak errefusatu" botoiaren bidez, ukatu egiten du horien guztien erabilera.
Klikatu hemen gure Cookie Politikari buruzko informazio gehiago lortzeko.